دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
     

 

ClinicaL and probono

کلینیک های

حقوقی و معاضدت

 

 

 

برای اولین باردرایران دانشکده‌ی حقوق دانشگاه آزاد اسلامی واحد  تهران مرکزی با همکاری  کانون بین المللی  

وکلای  دادگستری  جهانی  ( IBA) به برگزاری کارگاه آموزشی بین المللی مهارت های حرفه ای حقوقی با حضور:

اساتیدبرجسته ی ملی و بین المللی ازکشورانگلیس به نام های پروفسورریچاردهامیلتون گرانمیر(استاد برجسته ی 

دانشکده های حقوق دانشگاه ه های انگلیس و وکلیل دادگستری و عضو  کانون بین المللی وکلای دادگستری (I.B.A) وسرکارخانم محمودا شوکت علی ( وکیل محترم دادگستری درکشور انگلیس و مسئول برنامه ریزی  و امور اداری  

کانون بین المللی وکلای دادگستری ) و همچنین ریاست محترم کانون وکلای مرکز ، جناب آقای جندقی، نائب رئیس

کانون وکلای مرکزجناب آقای مصباح وهیات مدیره کانون وکلا اقدام نمود.

در این کارگاه که روزهای شانزدهم وهفدهم فروردین ماه سال جاری در محل سالن اجتماعات دانشکده با هدف ارتقا

دانش حقوقی و یادگیری عملی ، به همت ریاست محترم دانشکده جناب آقای دکتر جلیل مالکی و اشخاص ذی صلاح برگزار شد .

استفاده از دانش،‌مهارت ها ، ارزش ها در مسیر نزدیک  شدن  به بهبود و پیشرفت آموزش حقوقی برای اساتید  و

دانشجویان حقوق به بحث گذارده شد.

گزارشی از اظهارات و مطالب ایراد شده به شرح زیر ارائه می گردد.

 

الف – مبانی واهمیت ایجاد کلینیک و معاضدت

 

1- مبانی

در ابتدا اشاره ای به تعاریف دو عنوان کلینیک و معاضذت می نمائیم.

کلینیک حقوقی: مکان هایی است که بوسیله ی دانشکده های حقوق شکل گرفته است و در آنجا دانشجویان و سایر افراد از روش های آموزش حقوق به صورت کلینیکی ( مطالعه ی حقوق از طریق روش عملی ) بهره مند می شوند.

کار معاضدتی : ارائه سرویس های حقوقی به صورت رایگان یا با حق الزحمه ی پائین برای افرادی که از استطاعت مالی کافی ، جهت پرداخت هزینه های حق الوکاله ، برخوردارنیستند می باشد.

در شروع کارگاه پروفسورهامیلتون به ذکر این مساله پرداختند استفاده از دانش ، مهارت ها و ارزش‌ها یک رویکرد عملی به بهبود آموزش حقوقی محسوب می شود. ایشان سه عنوان دانش ، مهارت ها و ارزش ها را به طریق ذیل تعریف نمودند

1.      دانش : تئوری که دانشجویان حقوق باید آن را بدانند تا بتوانند وکیل یا قاضی بشوند

2.   مهارت ها: مهارت هایی هستند که وکلا برای اجرای قانون استفاده می کنند این مهارت ها ممکن است مصاحبه با موکل تهیه پیش نویس یک سندو تحقیقات حقوقی باشد که همه ی اینها برای عملکرد حرفه ی ما مهم هستند.

3.   ارزش ها: ارزش های وکالت یعنی مسائل حرفه ای و اخلاقی که باید در وکالت مدنظر قرار داد و باید اینها را در چارچوب آموزش حقوقی مورد توجه قرار دهیم .

 

2- اهمیت

اولین مساله ای که وجود دارد این است که تعداد زیادی از افراد نیازمند کمک حقوقی هستند که این تعداد رو به افزایش است نه تنها در ایران بلکه در سراسر دنیا نیز به همین صورت می باشد .

از طرفی دریافتی که وکلا را تربیت می کنیم نیازهایی وجود دارد که باید به آنها پاسخ داده شود و جامعه نیازمند این است که وکلا مهارت های بالاتر ، عملکرد بهتر و آگاهی بیشتری داشته باشند ، دانشجویان نیز خواستار آموزش حقوقی با بهترین کیفیت هستند.

از جانب دیگر ایجاد کلینیک برای دانشکده ی حقوق یک تبلیغ موثر می باشد به این ترتیب که ما اعلام می کنیم که به عنوان یک دانشکده ی حقوق صرفاٌ به دنبال منافع محدود خود نیستیم بلکه به دنبال منافع عموم مردم و جامعه هستیم . ایجاد کلینیک و کار معاضدتی برای دانشجویان اهمیت بسزایی دارد . زیرا دانشجویانی که کار کلینیک انجام داده اند ، مطابق اطهارات خودشان بعد از انجام کار کلینیک به صورت استراتژیک فکر می کنند ،از دانش خود بهتر استفاده می نمایند و درک بهتری از وظایف وکیل حرفه ای دارند.

دیگر فوایدی که می توان ذکر نمود تقویت روابط عمومی ، انجام دادن کار گروهی، تقسیم کار واستفاده از تجربیات یک دیگر وهم چنین توانایی نقد قوانین و  ارائه ی پیشنهاداتی جهت اصلاح قوانین به مجلس می باشد

پروفسور در این خصوص بیان داشتند وقتی صحبت از کارکرد عملی می شود هدف افزایش تجربه ی یادگیری دانشجویان و به سازی است تا بدین ترتیب آنها در زمان کارکرد حرفه ای خود بتوانند عملکرد بهتری داشته باشند و سرویس های بهتری را ارائه بدهند.

وی افزود: در سال 1995 در دانشگاه شیفیلد، در انگلیس تحقیقاتی را انجام داده ام و در آنجا به مقایسه ی نتیجه کارکرد دانشجویانی که در این کلینیک حضور داشتند در مقایسه با آنانی که حضور نداشتند پرداخته شد، درنهایت بعد از یک سال دانشجویانی که کار کلینیک انجام داده بودند غده ی بالاتری نسبت به دانشجویانی که این کار را انجام داده بودند کسب نمودند.

آموزش کلینیک نه تنها برای دانشجویانی که وارد حرفه ی وکالت می شوند بلکه به سایر دانشجویان حقوق که شاغل در یک شرکت بیمه یا بانک و ... هستند ، نیز کمک می کند که عملکرد بهتری داشته باشند زیرا آگاهی بیشتری نسبت به سناریوهای واقعی دارند.

همچنین وی اظهار نمود ما باید وکلا را به کار معاضذتی یا رایگان ( Pro bono ) تشویق نمائیم تا بدین ترتیب تصویر ذهنی مردم نسبت به این مساله که موسسات و دفاتر حقوقی به فکر جیب خودشان هستند تغییر نماید . نکته ی         مهم تر این است که ما دانشجویان حقوق را صرفاٌ برای اینکه دانش حقوقی و دکترین حقوقی را به آنها عرضه کنیم  وارد دانشکده نمی کنیم شاید اینها مسائل مهمی باشند ولی تنها هدف ما نیستند بلکه خواستار این هستیم دانشجویان زمانی که وارد فعالیت های وکالت می شوند بتوانند ازمهارت هایشان استفاده نمایند . برای مثال در مورد دعاوی خانواده درست است که باید قوانین خانواده را بدانیم ولی در عین حال باید آموزش هایی بگیریم  که چگونه با موکل صحبت کنیم و سعین نمائیم نوعی سازش را به وجود بیاوریم و یا اینکه در دادگاه بحث محکمه پسندی را ارائه بدهیم بنابراین دانشجویان حقوق علاوه بر قوانین باید مهارت ها ، ارزش ها ، اخلاقیات و مسئولیت های حرفه ای وکالت را یاد بگیرند و به اینجا برسند که مشکلات حقوقی را درک نمایند و درخواستی برای تغییرات حقوقی و قانونی بدهند.

ب- اهداف

این استاد برجسته ی دانشگاه های انگلیس درخصوص اهداف این کارگاه بیان داشتند هدف من این است که بر شما کمک کنم تا از لحاظ حقوقی آموزش بهتری داشته باشید و در آینده و کلای بهتری بشوید و همچنین دولت ها شهروندان راضی ترداشته باشند.

بنابراین چیزی که درمورد آن صحبت می کنیم فقط در مورد آموزش دانشجوها ( از طریق روش های عملی یادگیری ) نیست بلکه بهبود وضعیت برای همه است.

ج- روش های مختلف جهت آموزش حقوق

امروزه روش های مختلفی جهت آموزش حقوق وجود دارد ولی آنچه که مشخص می باشد این است که نباید از روش‌های صرفاٌ‌ سنتی برای آموزش حقوق استفاده کرد زیرا یک دانشجوی حقوق باید حقوق را تجربه کند ، پرونده‌های واقعی را ببیند و سپس در مورد تجربه ای که مشاهده نموده است د ردانشکده با اساتید و همکاران بحثی در آن مورد داشته باشد . بنابراین د رتدریس حقوقی باید رویکرد عملی داشته باشیم.

لازم به ذکر است که در کشورهای انگلیس ، نیجریه ، ایالات متحده آمریکا و استرالیا از روش عملی برای یادگیری استفاده میکنند حال در ذیل ، روش های مختلف ارائه ی آموزش حقوقی ، با استفاده از روش کلینیکی که پروفسور از آن به نام مدل های معاضدتی (Pro bono) و کلینیکی یاد می‌کنند بیان می داریم که به ما کمک می کنند  از روش‌های عملی استفاده نمائیم.

1-  مدل خانگی ( in – house) : اولین مدل ، مدل خانگی است ، بدین معنی که شما در دانشکده ی حقوق یک کلینک دارید و افراد به آنجا مراجعه می کنند و تقاضای کمک دارند. دانشجویان ، اساتید حقوق و بر فرض وکلا در آنجا حضور دارند و به اعضای جامعه ی محلی کمک می کنند . این مدل ، بسیار جذاب و کارآمد است ، زیرا د رهمان ساختمان دانشکده ی حقوق تشکیل می شود . بدین ترتیب دانشکده خیلی راحت تر قضیه را کنترل می کند. مثال های خیلی زیادی از این نوع در ایران وجود دارد مانند : کلینیک دانشگاه مفید قم

مشکلی که این مدل دارد این است که دانشکده حقوق باید تمام منابع ( تخصیص فضا- هزینه ها) مهیا کند و اگردانشکده بودجه ی کافی برای تخصیص به این کلینیک را نداشته باشد مشکل خواهد داشت و باید از مدل های دیگر استفاده نماید.

2-  مدل توسعه یافته ( outreach) : این مدل مشابه مدل اول است از این جهت که تحت کنترل دانشکده ی حقوق است ولی خارج از دانشکده حقوق ( مانند سازمان غیردولتی – مسجد و غیره ) تشکیل می شود البته خدمات رادانشکده حقوق ارائه می کند.

این مدل جذابیت های زیادی دارد چون گاهی اوقات شما تلاش می کنیدبا افراد جامعه ی محلی ارتباط برقرار کنید به همین جهت لازم است در موقعیتی قرار داشته باشید که افراد درآنجا احساس راحتی می‌کنند مانند محیط مسجد یا جاهای دیگری که با آن آشنایی دارند.

مشکلی که در این مدل داریم انی است که دانشکده حقوق باید هزینه ها را بپردازد و مکانی را جهت ارائه این خدمات تعیین نماید، ولی با این حال روش موثری است برای مثال در کشور انگلیس – دادگاهی وجود دارد که به دعاوی مسکن رسیدگی می کند . دانشگاه شیفیلد یک کلینیکی را در آن دادگاه تاسیس کرده است تا افرادی که به آن دادگاه مراجعه می کنند و نیاز به مشورت دارند بلافاصله به آنها مشاوره داده شود.

3-  کاریابی (placement) : در این مدل اداره کلینیک توسط سازمان دیگری است و آن سازمان نیز مسئولیت نظارت بر عهده دارد ، بدین صورت که دانشجویان به یک سازمان دیگر فرستاده می شوند که امکان دارد یک دفتر دولتی ، دفتروکالت ، سازمان غیر دولتی و ... باشند. ایده ای که اینجا وجود دارد این است که دانشجویان برای آن سازمان کار می کنند ولی دردانشکده با اساتید در موردیافته ها و تجربیاتی که کسب نموده اند به بحث می پردازند بنابراین این مدل برای دانشکده های حقوق بسیار مناسب است چون هزینه را شخص دیگری برعهده خواهد داشت و این باعث می شود هزینه ی دانشکده کمتر شود ولی از طرفی کنترل کمتری را نسبت به اتفاقاتی که در آنجا رخ می دهد دارد. در بسیاری از کشورها از جمله نیجریه ، آفریقای جنوبی و انگلیس چنین کلینیک هایی وجود دارد.

4-  کلینیک سواد آموزی حقوقی ( legal literacy) : چهارمین نوع کلیینک که بسیار متفاوت و موثرتر از کلینیک های دیگراست . کلینیک سوادآموزی حقوقی است و گاهی به آن قوانین خیابانی ( streetlaw) نیز می گویند . یکی از راههای آگاه سازی مردم از حقوق و مسئولیت هایشان آموزش عمومی است در این برنامه‌های قوانین خیابانی شما به صورت تک تک به افراد مشاوره نمی دهید بلکه به صورت گروهی به آنها می‌گوئید که چه حقوق و مسئولیت هایی دارند در این صورت وقتی این افراد دچار مشکل حقوقی بشوند برای اقدام مقتضی در وضعیت مناسب تری هستند.

پروفسور در این خصوص بیان داشت یک برنامه  خیابانی را در زندان انگلیس اجرا کردیم که در آنجا ما به صورت جمعی برزندانیان مشاوره دادیم نه به صورت فرد فرد ، زیرا آنها وکلای خودشان را داشتند.با آنها د رمورد حقوق خودشان صحبت کردیم که باید  ملاقاتی داشته باشند ، بتوانند کودکان خود را ببینند و زمانی که از زندان آزاد بشوند و دارای سوء سابقه باشند چه اتفاقی می افتد همچنین در خصوص حقوق آنها برای مسکن بعد از آزادی از زندان صحبت کردیم اگرچه آنها نمی‌توانستند بلافاصله از مشورت ما استفاده کنند ولی آنها می توانند درمورد آن برای آینده فکر کنند و انتخاب های بهتری داشته باشند زیرا وقتی افراد اطلاعات بیشتری داشته باشند نه تنها بهتر تصمیم می گیرند بلکه شهروندان بهتری هم خواهند بود.

5-  شبیه سازی (simulation) آخرین نوع کلینیک شبیه سازی است به این معنی که شما موکلان واقعی ندارید یعنی بدین صورت نیست که شما خدمات حقوقی ارائه بدهید ولی تمرین بسیار خوبی برای دانشجویان است و می توانند ایفای نقش داشته باشند در این ایفای نقش شما می گوئید که در دنیای واقعی چه اتفاقی رخ می‌دهد . از طرف دیگر نیازبه نظارت سنت و سخت هم مثل سایر کلینیک ها ندارد.

پروفسور در انتها این بحث گفت هدف من از بیان این روش ها این بود که راه های مختلفی را به شما نشان بدهم که از طریق آن بتوانید دانشجویان را در کلینیک و مدل های مختلفی که د راین زمینه ارائه داده ایم درگیر نمائید.حال این سئوال پیش می آید اگر به نظر شما این یادگیری قدرتمند و مفید است آیا نباید آن را در برنامه ی درسی وارد کنیم ؟

دکتر هامیلیتون تصریح کرد شما باید بتوانید مطالعات موردی ( case study) طراحی کنید و در آن نشان بدهید از طریق کلینیک چگونه می توان یاد گرفت در همی راستا ایشان با همکاری محمودا هفت نوع مطالعه ی موردی را انتخاب نمودند و دانشجویان و دیگر حضار را به هفت گروه تقسیم کردند.

گروه یک: حقوق جزا ، گروه دو : قراردادها گروه سه : تجارت جهانی گروه چهار : مسئولیت مدنی – گروه پنج : حقوق خانواده گروه شش: حقوق کار . گروه هفت : حقوق بشر

سپس وی از دانشجویان درخواست کرد یک سناریو در مورد بخشی از قانون باتوجه به گروهی که در آن قرار گرفته‌اید تهیه کنید برای مثال اگر در گروه یک هستید واقعیت هایی را درمورد یک پرونده جنایی پیدا کنید برای مثال فردی که متهم به قتل شده و شما باید خودتان واقعیت ها را خلق کنید . چون استفاده از موارد واقعی باورپذیر هستند و بهترین شالوده برای مطالعات موردی محسوب می شوند و در این case ها باید از اسامی و آدرس های واقعی استفاده کنید .

مورد دیگر این که وقتی شما به case study ساختار می دهید می بینید شاید نیاز باشد گروهتان را تقسیم کنید . برای مثال یک عده شاکی یک عده متهم و به یک فرد هم نقش قوه قضائیه داده شود و هرکس از دیدگاه خودش پرونده را آماده کند و سپس یک دادگاه نمایشی داشته باشید و به دانشجو بگوئی شما متهم هستید شما شاکی هستید و ... به نظر می رسد اینجا یادگیری خلی قوی خواهیم داشت.

یک بحث خیلی خوبی که می توان در مطالعات موردی داشت این است که استاد به دانشجو بگوید این پرونده را با خودتان ببرید و هفته آینده برگردانید و بگوئی که آیا قوانین د راین خصوص جامع و مانع هستند یا خیر ؟ آیا آن قوانین مشکل را به خوبی حل و فصل می کنند؟ و اگر مناسب نیست یک قانون جدیدی را تهیه کنید شاید بتوانید آن را برای مجلس بفرستید شما می توانید بگوئی چگونه می توانیم قانون بهتری داشته باشیم به عنوان دانشجو و حقوقدان یکی از وظایف ما نقد قوانین است این بدان معنا نیست که قوانین همیشه غلط هستند بلکه بدین معنا است که قوانین را همیشه می توان بهبود داد و این یکی از مسئولیتهای اجتماعی ما است.

پس هرگروه باید یک درسی را براساس case study که داشند تهیه کند و باید بگویند که چگونه آن را تدریس می‌کنند و هدفتان چیست و چگونه دانشجویان باید به این اهداف برسند و کدام یک از مدل های معاضدتی یا کلینکی از نظر گروه مناسب تر است و در نهایت اگر قرار است دانشجویان را ارزیابی کنید از چه طریق ( ژورنال نویسی – امتحان تستی یا تشریحی – ضبط ویدئوئی و...) این کار را انجام خواهیم داد و پس از طی شدن مدت زمان لازم هر گروه حداکثر در 10 دقیقه باید گزارشی از عملکرد گروه و نتیجه کار را بیان کند در غیراینصورت بعد از 10 دقیقه باید گزارشی از عملکرد گروه و نتیجه کار را بیان کند در غیر اینصورت بعد از 10 کارت زرد و بعد از 15 دقیه کارت قرمز دریافت خواهند کرد .

گروهها از انتها به ابتدا نتایج خود را بیان داشتند در ذیل اشاره ای به موضوع case study هر گروه می نمائیم.

گروه هفت ( حقوق بشر): مسئاله ای که مطرح کردند در خصوص فردی به نام جمعه با تابعیت پاکستانی و مذهب بهایی است که به همراه همسر و فرزند 6 ساله خود به دلیل ترس وجه از تعقیب به صورت غیر قانونی وارد ایران می‌شوند و درخواست پناهندگی می کنند پرونده اینها 4 سال به طول می انجامد و در این مدت از حقوق اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و ... محروم می‌شوند و در نهایت تقاضای آنها پذیرفته نمی شود. این گروه با استفاده از روش شبیه سازی به مسائل مطرح شده پاسخ می دهند.

گروه شش ( حقوق کار ): caseکه آنها مطرح کردند در خصوص کارگری بود که در یک شرکت دولتی مشغول به کار می شود و قرارداد موقت یکساله با این شرکت منعقد می کند بعد از شش ماه بیشتر سهام شرکت دولتی ، به یک شرکت خصوصی واگذار می شود و اعضای هیات مدیره تغییر می نمایند بعد از سه ماه از تاریخ واگذاری سهام کارگر را اخراج می کنند و کارگر در اداره کار اقدام به شکایت علیه شرکت می کند و این گروه سعی می کنند در یک دادگاه مجازی اصولی که در آئین دادرسی آموخته اند را به ظهور برسانند.

گروه پنج ( حقوق خانواده): پرونده ای را مطرح می کنند بدین صورت که خانم فرانسوی با آقای‌ایرانی ازدواج کرده و حاصل این ازدواح چهار فرزند ( دخترسه ساله – دختر ده ساله – پسر هشت ساله – پسر پانزده ساله ) است بدلیل اختلافات پیش آمده خانم دادخواست طلاق و حضانت فرزندان را می دهد مسائل زیادی را مطرح می کنند از جمله در خصوص سن حضانت ، محل ملاقات والدین و کوکان پس از طلاق والدین و ..

گروه چهار: ( مسئولیت مدنی ): سناریوی واقعی تهیه کردند بدین صورت که راننده ای با سرعت غیر مطمئنه 140 کیلومتر در بزرگراه رانندگی می کرده با توجه به این که در یک سمت اتوبان خانه سالمندان واقع شده بود و تعدادی از سالمندان مجبور هستند از این پل عبور کنند مسئول خانه سالمندان با شهرداری مکاتبه کتبی برقرار می کند جهت برقی کردن پل عابر پیاده ولی شهرداری به این مساله توجه نکرده است و به مسائلی که مطرح کرده بودند پاسخ دادند.

گروه سه ( تجارت جهانی ) این گروه قراردادی را مطرح می کند که بین کشور ایران و شرکت توتال جهت بهره برداری از میدان گاز جنوبی منعقد شده است . مطابق این قراردادشرکت توتال باید در عرض سه سال کار را به اتمام برساند و تا پنج سال هم از عایدات این میدان نفتی به میزان هشتاد درصد استفاده نماید د رطی سه سال نود درصد کار به پایان می رسد و بقیه کار نیمه تمام می ماند و شرکت توتال می گوید ایران باید عایدات 5 سال ما را بدهد چون بدلیل تحریم های سیاسی ایران کار به پایان نرسیده است این گروه سناریویی را با حضور سه داور به نمایش می گذارند.

گروه دو ( حقوق قراردادها): درخصوص مبایعه نامه ای است که بین دو نفر منعقد می شود و پرداخت بخشی از ثمن از طریق فروش قطعه زمینی در شهرستان دماوند به فروشنده است و باقی مانده ثمن بعد از سه ماه باید پرداخت می شد و خریدار در طول این مدت به عنوان مستاجر در ملک ساکن می شود و در طی سه ماه نمی تواند ثمن را پرداخت کند فروشنده به دادگاه حقوقی شکایت می کند سپس از طریق شبیه سازی وکلای هر یک از خواهان و خوانده به دفاع بر می‌خیزند.

گروه یک ( حقوق جزا ): با استفاده از روش شبیه سازی اجرای نمادین یک پرسه کیفری – عملی را به نمایش می‌گذاردکه این سناریوی واقعی بدین صورت است : فردی به نام رضا 21 ساله اهل و ساکن روستای صالح آباد متهم به قتل عمدی پدربزرگش می باشد مطابق اظهارات متهم هنگامی که جهت مرخصی از پادگان به روستایشان باز می گردد نزد پدربزرگش می رود پدربزرگش به او می گوید زمانی که تو در حال خدمت سربازی هستی مادرتو مرتکب اعمال غیر اخلاقی و زنا می‌شود پسر از سوی عصبانیت گلدانی را به سوی پدربزرگ پرتاب می نماید و سپس فرار می‌کند طبق گزارش پزشک قانونی مقتول براثر اصابت جسم سخت فوت نموده است و اولیای دم مقتول اقدام به شکایت علیه نامبرده می نمایند.

پروفسور گرانمیر در انتهای کارگروهها بیان کرد که بسیار عالی بود تبریک عرض می کنم که توانستید در این مدت کوتاه مسائل زیادی را مطرح کنید و این بسیار قابل توجه است . بدین ترتیب اگر دانشجویان به این نحوعمل کنند یادگیری شان بیشتر خواهد بود.

گروه دو ( حقوق قراردادها): در خصوص مبایعه نامه ای است که بین دو نفر منعقد می شود و پرداخت بخشی از ثمن از طریق فروش قطعه زمینی در شهرستان دماوند به فروشنده است باقی مانده ثمن بعد از سه ماه باید پرداخت می شد و خریدار در طول این مدت به عنوان مستاجر د رملک ساکن می شود و در طی سه ماه نمی تواند ثمن را پرداخت کند فروشنده به دادگاه حقوقی شکایت میکند سپس از طریق شبیه سازی وکلای هریک از خواهان و خوانده به دفاع برمی خیزند.

گروه یک ( حقوق جزا ): با استفاده از روش شبیه سازی اجرای نمادین یک پرسه کیفری- عملی را به نمایش می‌گذارد که این سناریوی واقعی بدین صورت است . فردی به نام رضا 21 ساله اهل و ساکن روستای صالح آباد متهم به قتل عمدی پدربزرگش می باشد مطابق اظهارات متهم. هنگامی که جهت مرخصی از پادگان به روستایشان باز میگردد نزد پدربزرگش می رود پدربزرگش به او می‌گوید زمانی که تو در حال خدمت سربازی هستی مادر تو مرتکب اعمال غیر اخلاقی و زنا می‌شود پسر از روی عصبانیت گلدانی را به سوی پدربزرگ پرتاب می نماید و سپس فرار می کند طبق گزارش پزشک قانونی مقتول براثر اصابت جسم سخت فوت نموده است و اولیای دم مقتول اقدام به شکایت علیه نامبرده می نمایند .

پروفسور گرانمیر در انتهای کار گروه ها بیان کرد که بسیارعالی بود تبریک عرض می کنم که توانستید در این مدت کوتاه مسائل زیادی را مطرح کنید و این بسیار قابل توجه است . بدین ترتیب اگر دانشجویان به این نحو عمل کنند یادگیری شان بیشتر خواهد بود.

د- فعالیت های کلیینکی و معاضدتی د رایران و انگلستان

درکشور انگلیس ، انجمن وکلا قوانینی راتصویب کرده است در ارتباط با این که دانشکده های حقوق چه نتایجی را از لحاظ آموزشی باید داشته باشند در آن کشور مقوله ای تحت عنوان شهروندی فعال وجوددارد بدین معناکه  دولت از شهروندان انتظار دارد آگاهی بیشتری از مسئولیت های حقوقی و حقوق خودشان داشته باشند و این به نفع هر دولتی است که شهروندان به مسائل حقوقی آگااه باشند.

پروفسور گرانمیر در پاسخ به سئوال یکی از دانشجویان درخصوص اینکه دولت انگلیس برای کمک های حقوقی تا چه حدی مسئولیت اختصاص بودجه را بر عهده دارد بیان داشت: دولت انلگیس دراین خصوص مسئولیت عمده دارد که عبارتند از :

1-    تخصیص بودجه به دانشکده های حقوق

2-    ارائه کمک های حقوقی

3-    نظارت بر اجرای عدالت از سوی دستگاه قضائی

وی افزود در انگلیس فقط یک دانشکده حقوق به صورت خصوصی داریم بقیه دانشکده های حقوق دولتی هستند دولت یک بودجه خاصی را به آنها اختصاص می دهد ولی متاسفانه این میزان بودجه رو به کاهش است و مشکل دیگری که وجوددارد کمک های حقوقی است در سال 1945 بحث کمک های حقوقی در انلگیس مطرح شد و 75 درصد جمعیت در صورت داشتن مشکل می توانستند ازاین کمک ها بهره ببرند ولی درحال حاضر این میزان کمتر از 25 درصد است دلیل این امر ان است که قانون مربوط به کسانی که صلاحیت دریافت کمک را دارند تغییر پیدا نکرد و لذا محدودیت‌های زیادی در این زمینه ایجاد شده است .

وی گفت: درکشور انگلیس دانشجویان در هرسالی از دوره آموزشی خود می توانند کلینیک راتجربه کنند و به آنها گواهی شرکت در کلینیک داده می شود که نشان دهنده میزان کاری است که آنها انجام داده اند و در برخی از دانشکده ها واحد درسی به حساب می آید و زمانی که وارد کار وکالت بشوند این گواهی برایشان نوعی اعتبار است واخیراٌ درانگلیس کانون وکلا به دنبال این است که کار کلینیک را بخشی از دوره کارآموزی قرار بدهد و دوره کاراموزی این دانشجویان کوتاه تر شود.

ریاست محترم کانون وکلای مرکز جناب آقای جندقی بیان داشتند یکی از قسمت های فعال در کانون وکلای دادگستری معاضدت قضایی است . هر روز در کانون وکلای مرکز ، نزدیک به شصت نفر مراجعه کننده داریم و علاوه بر آن در بیست مجتمع قضائی در تهران دفاتر معاضدت داریم تا کسانی که بضاعت مالی ندارند از طرف کانون به آنهاوکیل مجانی انتخاب شود بر همین اساس هر روز بیش از 200 نفر از وکلای دادگستری درادارات معاضدت کانون و محتمع های قضائی مشعول به کار هستند همچنین در کانون – کمیسیون وکالت تسخیری نیز برای آن دسته از متهمینی که قادر به پرداخت حق الوکاله نیستند وجود دارد.

ایشان در خصوص حق الوکالهاین گونه وکلا اظهار داشتند حسب آئین نامه قوه قضائیه که درآخرین روزهای سال گذشته تصویب شد برای هرجلسه وکالت تسخیری و معاضدتی دو میلیون ریال  حق الوکاله در نظرگرفته شده است و در صورتی که کانون های وکلا به خصوص کانون وکلا مرکز حضور در دادگاه راتایید کنندقوه قضائیه با در نظر گرفتن بودجه ای این حق الوکاله را پرداخت می‌کند.

وی افزود تاکنون فقط کارآموزان می توانستند در ادارات معاضدت در کناروکلای با تجربه کار کنند و دانشجویان از چنین امتیازی برخوردار نبوده اند ولی حال اگر دانشجویان از طرف دانشکده های حقوق به ما معرفی بشوند و خواستار این باشند که در اداره معاضدت فعالیت کنند ما حتماٌ از آن استقبال می کنیم.

بنا به گفته یکی از دانشجویان در سال های اخیر نیز شهرداری تهران در فرهنگ سرا ها، بخش معاضدت قضائی را تاسیس نموده است که شهروندان می توانند به صورت رایگان از خدمات حقوقی بهره مندشوند.

جناب آقای دکتر مالکی عضو هیات مدیره کانون وکلای دادگستری در ادامه تصریح کردند که در کانون وکلای مرکز به همت هیات مدیره و کمیته الف و کمیسر آموزش کارگاههای آموزشی راه اندازی شده است یکی از موضوعاتی که در این گارگاه به کارآموزان وکالت آموزش داده خواهد شد طرز اداره موکل است .

وی افزود دانشکده حقوق واحد تهران مرکز یکی از پیشگامان ترویج کلینیک حقوقی و قوانین خیابانی ( streetlaw) درایران بوده است . در حال حاضرنیز کلینیک های حقوقی در دانشگاه مفید قم ، دانشگاه تهران ، دانشگاه شهید بهشتی و واحد خوراسگان دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان برگزار شده است .

ه- چالش های موجود در کلینیک

در ذیل به برخی از مشکلات و چالش هایی که د راین زمینه وجوددارد اشاره می نمائیم.

1-  در صورتی که بخواهید کلینیکی در دانشکده خودداشته باشید آیا فقط به خاطر منافع دانشجویان می خواهید کلینیک را تشکیل بدهد؟

2-  آیا کلینیک رادر بخشی از دوره آموزشی به عنوان واحد درسی برای دانشجویان محسوب می کنید و آیا به صورت واحد این درس را خواهند داشت؟

3-  در صورتی که بخواهید دانشجویان را در کلینیک ارزیابی نمائید از چه سیستمی برای ارزیابی عملکرد دانشجوها استفاده خواهید کردچون در صورتی که بخواهیم یک استاد آنجا بگذاریم و از او بخواهیم به دانشجویان نمره بدهد بدون تردید موکلین احساس خوبی نخواهد داشت.

4-  پذیرفتیم یادگیری از طریق کلینیک یکی از راههای مناسب برای آموزش موارد حقوقی است ولی در آن زمان بحثی که مطرح می شود این است که آیا باید استفاده از کلینیک برای دانشجویان اجباری شود؟

5-  با توجه به این که گفتیم در بحث کلینیک زمانی که موکلان واقعی داریم بایدمنافع آنها را در اولویت قرار بدهیم چگونه باید اطمینان حاصل کنیم که نظارت لازم را در آنجا داریم؟

دراینجا است که مساله روابط بین دانشکده حقوق و کانون وکلا مطرح می شود در صورتی که این همکاری را داشته باشیم می توانیم اطمینان حاصل کنیم که نظارت لازم در آنجا وجود دارد.

6-  چالش دیگری که دانشکده ها با آن مواجه هستند داشتن منابع کافی است زیرا در صورتی که بخواهند کلینیکی داشته باشند نیاز به امکاناتی از قبیل مکان – سیستمی جهت آرشیو پرونده ها – کامپیوتر و تلفن که همه اینها چیزهای بدیهی هستند که هر دفتر حقوقی به آن نیاز دارد.

7-  مورد دیگر بحث رازداری است سیستمی باید داشته باشید که اطمینان حاصل کنید که رازداری در مورد اصرار موکل حفظ شده است .

8-  اما چگونه باید توقعات دانشجویان را در کلینیک کنترل کرد همین طور که خدمات حقوقی رایگان ارائه بدهید بسیاری از افراد می خواهند از این خدمات حقوقی کلینیک استفاده کنند و چون رایگان است امکان دارد مورد سوء استفاده برخی از افراد قرار بگیرد و این مساله پیش می آید که توقع افراد را چگونه مدیریت کنیم .

9-  یکی از مشکلات بزرگی که در زمان ارائه خدمات حقوقی توسط دانشکده امکان دارد به وجود بیاید این است که برخی از وکلا اعتراض کنند چون آنها دوست ندارند دانشکده حقوق کاری را انجام بدهد که مربوط به کار انها است بنابراین لازم است از همان ابتدا وکلای محلی از اهداف شما در بهبود آموزش حقوقی و ارائه خدمات حقوقی به نیازمندان آگاهی داشته باشند ومطلع شوند که قصد شما گرفتن پرونده های پرسود از وکلا نیست.

نتیجه گیری :

با توجه به مطالبی که در بحث مبانی واهمیت ایجاد کلینیک و معاضدت مطرح شد وکلا باید کارهای معاضدتی و رایگان انجام بدهند همان طور که آقای دکترحسینی بیان داشتند ما مسئول هستیم که معاضدت حقوقی را به جامعه ارائه نمائیم و مطمئناٌ از طریق تلاش جامعه حقوقی به این اهداف خواهیم رسید زیرا ما مسئول فراهم کردن صلح و عدالت در جامعه هستیم.

ذکر این نکته ضروری است که اساتید دانشکده های حقوق نباید صرفاٌ متکی به روش های سنتی برای تدریس باشند بلکه باید در تدریس خود از روش های و مدل های بیان شده استفاده نمایند و همچنین برای این که شهروندان بهتری داشته باشیم و بتوانیم از وقوع بسیاری از جرائم پیشگیری کنیم باید با استفاده از روش قوانین خیابانی (street law ) شهروندان را نسبت به حقوق و مسئولیت هایشان آگاه نمائیم.

درتایید این مطلب لازم به ذکر است که قانون اساسی در بند 2 اصل سوم در بحث آموزش های همگانی برای مردم بیان داشته است که حاکمیت باید وسایل آموزش همگانی را که از جمله آموزش عمومی حقوق است برای شهروندان فراهم کند.

در خاتمه پروفسور دانشکده حقوق واحد تهران مرکز را دانشکده ای بسیار معتبر دانست و خواستار استمرار چنین کارگاههایی با همکاری دانشکده های حقوق و کانون وکلا شد.

 

دکتر جلیل مالکی
نام و نام خانوادگی: جلیل مالکی مدرک تحصیلی: دکتری حقوق خصوصی پست الکترونیکی: jal_maleki@iauctb.ac.ir
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :